एसटी कर्मचाऱ्यांच्या दिवाळी भेटीची मागणी: पडळकरांच्या संघटनेचा ६ नोव्हेंबरपासून संपाचा इशारा; कोणत्या संघटनेच्या काय मागण्या आणि प्रवाशांनी काय लक्षात ठेवावे

दिवाळी जवळ आली असताना एसटी महामंडळातील कर्मचारी संघटनांनी दिवाळी भेट (सानुग्रह अनुदान), महागाई भत्ता आणि थकीत रकमांसाठी सरकारकडे आग्रह धरला आहे. सर्वात मोठा इशारा 'सेवा शक्ती संघर्ष एसटी कर्मचारी संघ' या संघटनेचा आहे. भाजपचे आमदार गोपीचंद पडळकर तिचे नेतृत्व करतात. मागण्या मान्य झाल्या नाहीत तर ६ नोव्हेंबरपासून राज्यभरात संप करू, असे या संघटनेने सरकारला कळवले आहे. इतर तीन संघटनांनीही १५ ते २५ हजार रुपयांच्या दिवाळी भेटीसाठी निवेदने दिली आहेत. शुक्रवार, २३ ऑक्टोबरपर्यंत या मागण्यांवर सरकारने निर्णय घेतल्याची किंवा संघटनांसोबत बैठकीची तारीख ठरल्याची बातमी आम्हाला आढळली नाही.

कोणत्या संघटनेच्या काय मागण्या

• सेवा शक्ती संघर्ष एसटी कर्मचारी संघ (नेतृत्व: आमदार गोपीचंद पडळकर): १५ ऑक्टोबरच्या बातम्यांनुसार संघटनेने मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना १७ प्रलंबित मागण्यांचे पत्र पाठवले असून त्यासाठी ६ नोव्हेंबरपर्यंतची मुदत दिली आहे. त्यातील प्रमुख मागण्या: प्रत्येक कर्मचाऱ्याला १५,००० रुपये दिवाळी बोनस; दर महिन्याच्या ७ तारखेपर्यंत पगार; राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या बरोबरीने ६० टक्के महागाई भत्ता आणि थकीत महागाई भत्ता एकाच हप्त्यात; सातव्या वेतन आयोगानुसार २०२४ ते २०२८ चा वेतन करार; कॅशलेस वैद्यकीय योजना; आणि निवृत्त कर्मचाऱ्यांची सर्व देणी एकाच वेळी.
• महाराष्ट्र स्टेट ट्रान्सपोर्ट कामगार संघटना (अध्यक्ष संदीप शिंदे, सरचिटणीस हनुमंत ताटे): दिवाळीपूर्वी २५,००० रुपये दिवाळी भेट आणि १२,५०० रुपये सण उचल; ऑक्टोबरचा पगार २ नोव्हेंबरला; वार्षिक वेतनवाढ व घरभाडे भत्ता यांची २०१६ पासून आणि महागाई भत्त्याची २०१८ पासून थकलेली रक्कम; आणि महागाई भत्ता ५८ ऐवजी ६० टक्के, तोही जानेवारी २०२६ पासून. संघटनेने आंदोलनाची नोटीस एसटीचे उपाध्यक्ष व व्यवस्थापकीय संचालक यांना दिली आहे. १६ ऑक्टोबरला परिवहन मंत्र्यांनाही निवेदन दिल्याचे 'द लाइव्ह नागपूर'ने म्हटले असून ही मान्यताप्राप्त संघटना असल्याचे त्यात नमूद आहे.
• महाराष्ट्र एसटी कर्मचारी काँग्रेस (सरचिटणीस श्रीरंग बरगे): यंदा २०,००० रुपये दिवाळी भेट, आणि ऑक्टोबरचा पगार व ही रक्कम सणाआधी खात्यात जमा व्हावी. परिवहन मंत्री तथा एसटी महामंडळाचे अध्यक्ष प्रताप सरनाईक मुंबई सेंट्रल येथील एसटी मुख्यालयात आले असता पदाधिकाऱ्यांनी त्यांना हे निवेदन दिले (२२ ऑक्टोबरच्या बातम्या).
• महाराष्ट्र एसटी कामगार सेना (सरचिटणीस हिरेन रेडकर): राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांप्रमाणे १५,००० रुपये दिवाळी भेट, १२,५०० रुपये उत्सव अग्रीम ३१ ऑक्टोबरपूर्वी, भत्त्यांची थकबाकी दिवाळीआधी आणि ऑक्टोबरचा पगार महिनाअखेरीपूर्वी, अशा मागण्यांचे पत्र एसटीच्या व्यवस्थापकीय संचालकांना ('सामना', १६ ऑक्टोबर).

संघटनांनी जाहीर केलेले आंदोलनाचे टप्पे

• २ नोव्हेंबर: कामगार संघटनेने मागण्यांवर सकारात्मक निर्णयासाठी दिलेली मुदत.
• ३ नोव्हेंबर: कामगार संघटनेचे राज्यभर घंटानाद आणि निदर्शने. एसटीला हवा असलेला निधी या दिवसापर्यंत मिळाला नाही तर पुढच्या दिवशी निषेध करू, असे कर्मचारी काँग्रेसने म्हटले आहे.
• ४ नोव्हेंबर: कामगार संघटनेच्या द्वारसभा; निषेध म्हणून मुख्यमंत्री व अर्थ खात्यातील अधिकाऱ्यांना 'खारा दिवाळी फराळ' पाठवण्याचा कर्मचारी काँग्रेसचा कार्यक्रम.
• ५ नोव्हेंबरपासून: सर्व आगारे व विभागीय कार्यालयांबाहेर कामगार संघटनेचे सलग धरणे.
• ६ नोव्हेंबरपासून: मागण्यांवर निर्णय न झाल्यास सेवा शक्ती संघर्ष एसटी कर्मचारी संघाचा राज्यव्यापी संप. संघटनेने कर्मचाऱ्यांना त्यात सहभागी होण्याचे आवाहन केले आहे.

सरकार आणि एसटीची भूमिका

संपाच्या इशाऱ्याबद्दल विचारले असता, एसटी कर्मचाऱ्यांबाबत जे निर्णय घ्यायचे होते ते घेतले आहेत, अशी प्रतिक्रिया परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी दिल्याचे 'सकाळ'ने १५ ऑक्टोबरला प्रसिद्ध केले. दुसरीकडे, मंत्र्यांसोबतच्या बैठकांमध्ये झालेल्या निर्णयांची अंमलबजावणी होत नाही आणि महागाई भत्त्याचा निर्णय होऊन तीन महिने झाले तरी तो कर्मचाऱ्यांना मिळालेला नाही, असा आरोप आमदार पडळकर यांनी केला आहे. २० हजारांच्या मागणीवर राज्य सरकार किंवा एसटी महामंडळाने अधिकृत निर्णय जाहीर केलेला नाही, असे २२ ऑक्टोबरच्या बातम्यांत नमूद आहे. एसटी महामंडळाचे या इशाऱ्यांवरील अधिकृत निवेदन आम्हाला आढळले नाही.

पार्श्वभूमी: थकबाकी आणि गेल्या वर्षीची भेट

• गेल्या वर्षी १३ ऑक्टोबर २०२५ रोजी सह्याद्री अतिथिगृहात संघटनांसोबत झालेल्या बैठकीनंतर सुमारे ८५,००० कर्मचारी व अधिकाऱ्यांना ६,००० रुपये दिवाळी बोनस आणि पात्र कर्मचाऱ्यांना १२,५०० रुपये सण अग्रीम जाहीर झाले होते.
• 'सामना'च्या वृत्तानुसार, ५८ टक्के महागाई भत्ता, १०, २० व ३० टक्के घरभाडे भत्ता आणि ३ टक्के वार्षिक वेतनवाढ लागू करण्याचा निर्णय झाला आहे; पण २०१८ पासूनची महागाई भत्त्याची थकबाकी आणि घरभाडे भत्ता व वेतनवाढीतील फरकाची रक्कम अजून मिळायची आहे. ही थकबाकी डिसेंबरपासून देण्याची घोषणा जूनमध्ये झाली होती; तिचा पहिला हप्ता दिवाळीपूर्वी द्यावा, अशी कर्मचाऱ्यांची मागणी आहे.
• श्रीरंग बरगे यांच्या दाव्यानुसार, सप्टेंबरचा पगार आणि थकीत रकमांसाठी एसटीने सरकारकडे १,०१५ कोटी रुपये मागितले होते, पण ३८०.०६ कोटी रुपयेच मिळाले; कर्मचाऱ्यांची ५,७४० कोटी रुपयांहून अधिक रक्कम थकीत आहे.

प्रवाशांनी काय लक्षात ठेवावे

• संघटनांनी जाहीर केलेले सर्व आंदोलन कार्यक्रम ३ नोव्हेंबरपासूनचे आहेत. संप होईल की नाही, हे पुढील काही दिवसांतील निर्णयांवर अवलंबून आहे.
• दिवाळीतील प्रवासाची गर्दी साधारण २ ते २२ नोव्हेंबरदरम्यान असते. या काळात प्रवास ठरलेला असेल तर निघण्याच्या आदल्या दिवशी आणि निघण्यापूर्वी पुन्हा ताजी माहिती घ्या.
• भाडेवाढ नाही: १ ते १५ नोव्हेंबरसाठी एसटी प्रशासनाने सुचवलेली १५ टक्के हंगामी भाडेवाढ परिवहन मंत्र्यांनी नामंजूर केली आहे, त्यामुळे दिवाळीतही नेहमीचेच भाडे लागेल.
• तिकीट फक्त अधिकृत मार्गाने काढा: एसटीचे आरक्षण संकेतस्थळ npublic.msrtcors.com, 'MSRTC Bus Reservation' ॲप किंवा बसस्थानकावरील आरक्षण खिडकी.
• फेरीची स्थिती आपल्या बसस्थानकाच्या चौकशी खिडकीवर किंवा एसटीच्या अधिकृत संकेतस्थळ व समाजमाध्यम खात्यांवर तपासा. व्हॉट्सॲपवर फिरणाऱ्या 'संप सुरू' किंवा 'संप मागे' अशा संदेशांवर अधिकृत खात्री झाल्याशिवाय विश्वास ठेवू नका.

स्रोत: लोकमत (२० हजार रुपयांची मागणी, २२ ऑक्टोबर); नवराष्ट्र (दिवाळी भेटीचा मुद्दा, २२ ऑक्टोबर); नवराष्ट्र ('खारा दिवाळी फराळ'चा इशारा, २१ ऑक्टोबर); सकाळ (पडळकर आणि सरनाईक यांची प्रतिक्रिया, १५ ऑक्टोबर); सरकारनामा (६ नोव्हेंबरपासून संपाचा इशारा, १५ ऑक्टोबर); आपलं महानगर (मागण्यांची यादी, १५ ऑक्टोबर); लोकशाही (मागण्यांची यादी, १५ ऑक्टोबर); सामना (कामगार सेना आणि थकबाकी, १६ ऑक्टोबर); स्मार्ट इचलकरंजी (कामगार संघटनेचे आंदोलन, २१ ऑक्टोबर); द लाइव्ह नागपूर (कामगार संघटनेचे निवेदन, २० ऑक्टोबर); यूएनआय (भाडेवाढ नामंजूर, १५ ऑक्टोबर); फ्री प्रेस जर्नल (२०२५ ची दिवाळी भेट); एसटी महामंडळ (अधिकृत संकेतस्थळ)