दिवाळी-छठसाठी पुणे रेल्वे स्थानकावर स्वतंत्र प्रतीक्षा क्षेत्र आणि वाढीव आरपीएफ बंदोबस्त; गर्दी वाढल्यास फलाट तिकीटविक्री थांबवणार

यंदा दिवाळी ५ ते ११ नोव्हेंबर या काळात आहे आणि छठपूजेचा मुख्य दिवस रविवार, १५ नोव्हेंबरला येतो. उत्तर प्रदेश, बिहार, पश्चिम बंगालसह राज्यातील विविध भागांत जाणाऱ्या प्रवाशांमुळे पुढील महिनाभर स्थानकावर गर्दी राहण्याची शक्यता बातम्यांमध्ये वर्तवली आहे. त्यामुळे मध्य रेल्वेच्या पुणे विभागाने पुणे स्थानकावर फलाटांबाहेर एक स्वतंत्र प्रतीक्षा क्षेत्र (होल्डिंग एरिया) तयार केले आहे. कन्फर्म तिकीट असलेल्या प्रवाशांनाच थेट फलाटावर प्रवेश मिळेल; प्रतीक्षा यादीतील आणि अनारक्षित तिकीट असलेल्या प्रवाशांनी गाडी येईपर्यंत या क्षेत्रात थांबायचे आहे. गर्दी वाढली तर फलाट तिकिटांची विक्री थांबवली जाईल, असे विभागाने सांगितले आहे.

पुणे स्थानकावरील व्यवस्था

• प्रतीक्षा क्षेत्र: स्थानकाच्या फलाट क्रमांक १ च्या बाजूला, एसटी बसस्थानकाजवळ हे क्षेत्र आहे. वेगवेगळ्या बातम्यांमध्ये त्याचे ठिकाण पार्सल विभागाशेजारी, व्हीआयपी कक्षाशेजारी किंवा व्हीआयपी साइडिंगजवळ असे सांगितले आहे; स्थानकावर पोहोचल्यावर कर्मचाऱ्यांकडून नेमकी जागा विचारून घ्या.
• तेथील सोयी: बसण्याची जागा, दिवे, पंखे, पिण्याचे पाणी आणि स्वच्छतागृहे. विशेष गाड्यांच्या आगमन-प्रस्थानाच्या वेळा दाखवणारे फलक लावले असून मार्गदर्शनासाठी जादा कर्मचारी नेमले आहेत.
• फलाटावर कोण जाणार: कन्फर्म तिकीटधारक थेट फलाटावर. प्रतीक्षा यादीतील आणि अनारक्षित तिकीट असलेल्यांना गाडी येण्याच्या वेळेला क्रमाने फलाटावर सोडले जाईल. गाडीला उशीर झाल्यास प्रवाशांना याच ठिकाणी थांबवले जाईल.
• रांग: उत्तर प्रदेश, बिहार आणि पश्चिम बंगालकडे जाणाऱ्या गाड्यांसाठी फलाट क्रमांक १ वर बॅरिकेड लावून रांगेची व्यवस्था केली आहे.
• सुरक्षा: स्थानकासाठी स्वतंत्र नोडल अधिकारी नेमला आहे. रेल्वे सुरक्षा दलाचे (आरपीएफ) अतिरिक्त जवान, सुरक्षारक्षक आणि वरिष्ठ अधिकारी तैनात असून सुरक्षा यंत्रणा चोवीस तास कार्यरत राहील. आरपीएफ जवानांची संख्या आणखी वाढवली जाणार आहे.
• तिकीट खिडक्या: तिकिटांसाठी सध्या स्थानकावर ९ खिडक्या आणि १८ एटीव्हीएम (स्वयंचलित तिकीट यंत्रे) आहेत. सणांच्या काळात त्यांची संख्या वाढवण्याचे नियोजन आहे.

"गर्दी वाढल्यास फलाट तिकीटविक्री बंद करण्यात येणार आहे," असे पुणे रेल्वे विभागाचे विभागीय वाणिज्य व्यवस्थापक आणि जनसंपर्क अधिकारी हेमंतकुमार बेहेरा यांनी सांगितले. २३ ऑक्टोबरपर्यंत अशी बंदी कोणत्या तारखांपासून लागू होईल, याची घोषणा आम्हाला आढळली नाही. गेल्या वर्षी पुणे विभागाने १७ ते २५ ऑक्टोबर २०२५ या काळात पुणे स्थानकावर फलाट तिकिटांची विक्री मर्यादित केली होती. त्या वेळी ज्येष्ठ नागरिक, आजारी व्यक्ती, लहान मुले आणि स्वतः प्रवास सांभाळू न शकणाऱ्या प्रवाशांसोबत येणाऱ्यांना फलाट तिकीट दिले जात होते.

स्थानकावरील ताण किती?

पुणे स्थानकावर सहा फलाट आहेत. बातम्यांमध्ये दिलेल्या आकडेवारीनुसार येथून रोज ११७ गाड्या सुटतात, एकूण २७९ गाड्या स्थानकावरून जातात-येतात आणि साधारण १ लाख ९० हजार प्रवासी स्थानक वापरतात. नवराष्ट्रच्या २० ऑक्टोबरच्या वृत्तानुसार दिवाळीसाठीचे तात्पुरते प्रतीक्षा क्षेत्र सुमारे २,००० चौरस मीटरचे (साधारण २१,५०० चौरस फूट) असून तेथे एका वेळी ३,५०० प्रवासी बसू शकतात. एसटी बसस्थानकाशेजारी ५,८०० चौरस मीटरचे कायमस्वरूपी प्रवासी प्रतीक्षा क्षेत्र प्रस्तावित असून त्याचे काम डिसेंबर २०२६ पर्यंत सुरू होईल, असेही त्याच वृत्तात म्हटले आहे. हे आकडे इतर बातम्यांमध्ये आलेले नाहीत.

पुणे, हडपसर आणि खडकीहून विशेष गाड्या

सणांसाठी पुणे, हडपसर आणि खडकी स्थानकांवरून विशेष गाड्यांच्या एकूण २५६ फेऱ्यांचे नियोजन असल्याचे १२ ऑक्टोबरच्या एका वृत्तात म्हटले आहे. यात गोरखपूर, गाझीपूर सिटी, नागपूर, न्यू अमरावती, हजरत निजामुद्दीन आणि सांगानेरसाठीच्या गाड्या आहेत. या गाड्यांच्या वेळा आणि तारखांची संपूर्ण यादी आमच्या दिवाळी प्रवासाच्या बातमीत दिली आहे (खाली दुवा). त्यानंतर जाहीर झालेल्या हडपसर-मुझफ्फरपूर अनारक्षित गाड्या अशा:

• हडपसर-मुझफ्फरपूर (०१४८१): दर मंगळवारी रात्री ७.५५ वाजता हडपसरहून, २० ऑक्टोबर ते २४ नोव्हेंबर. परतीची गाडी (०१४८२) दर गुरुवारी दुपारी १.१५ वाजता मुझफ्फरपूरहून, २२ ऑक्टोबर ते २६ नोव्हेंबर.
• हडपसर-मुझफ्फरपूर (सोमवारची गाडी): दर सोमवारी रात्री ७.५५ वाजता हडपसरहून, १९ ऑक्टोबर ते २३ नोव्हेंबर; परतीची गाडी दर बुधवारी दुपारी १.१५ वाजता, २१ ऑक्टोबर ते २५ नोव्हेंबर. या जोडीचा क्रमांक एका वृत्तात ०१४५३/०१४५४ तर दुसऱ्यात ०४१५३/०४१५४ असा दिला आहे; प्रवासापूर्वी एनटीईएस ॲपवर क्रमांक तपासा.
• दोन्ही गाड्या अमृत भारत डब्यांच्या आहेत. सामान्य द्वितीय श्रेणीचे डबे अनारक्षित असून मेल-एक्सप्रेसचे नेहमीचे भाडे लागेल. अनारक्षित तिकीट यूटीएस प्रणालीतून, म्हणजे खिडकीवर किंवा मोबाइल ॲपवरून मिळेल. स्लीपर डब्यांचे आरक्षण १८ ऑक्टोबरपासून सुरू झाले आहे.
• या गाड्या पुणे स्थानकावरून नव्हे तर हडपसरहून सुटतात. आपली गाडी पुणे, हडपसर की खडकीहून सुटते, हे तिकिटावर नीट पाहा.

प्रवाशांसाठी काही सर्वसाधारण सूचना

खालील सूचना माय महाराष्ट्रच्या आहेत. त्या सर्वसाधारण स्वरूपाच्या आहेत, रेल्वेचे अधिकृत आदेश नव्हेत.

• अनारक्षित तिकीट आधीच यूटीएस किंवा रेलवन ॲपवरून काढा, म्हणजे स्थानकावर खिडकीच्या रांगेत वेळ जाणार नाही.
• तिकीट प्रतीक्षा यादीत असेल तर गाडी जाहीर होईपर्यंत प्रतीक्षा क्षेत्रातच थांबा. चार्ट तयार झाल्यानंतरही पूर्णपणे प्रतीक्षा यादीत राहिलेले ई-तिकीट आपोआप रद्द होते आणि त्यावर आरक्षित डब्यातून प्रवास करता येत नाही.
• नातेवाइकांना सोडायला फलाटावर जाणे गर्दीच्या दिवसांत टाळा. फलाट तिकीटविक्री कधीही थांबवली जाऊ शकते.
• लहान मुले आणि ज्येष्ठांना सोबत ठेवा. चुकामूक झाली तर कुठे भेटायचे, ते आधीच ठरवा आणि मुलांच्या खिशात संपर्क क्रमांक लिहिलेली चिठ्ठी ठेवा.
• सामान कमी ठेवा. रेल्वे रूळ ओलांडू नका, पादचारी पुलाचा वापर करा आणि चालत्या गाडीत चढू किंवा उतरू नका.
• 'कन्फर्म तिकीट मिळवून देतो' म्हणणाऱ्या दलालांपासून दूर राहा. तिकीट फक्त आयआरसीटीसी, रेलवन ॲप किंवा रेल्वेच्या आरक्षण खिडकीवरूनच काढा.
• निघण्यापूर्वी गाडीची वेळ आणि फलाट एनटीईएस ॲपवर पाहा, आणि स्थानकावर होणाऱ्या घोषणा तसेच आरपीएफ जवानांच्या सूचनांचे पालन करा.

मदत कुठे मागायची?

• रेल्वे हेल्पलाइन १३९: सुरक्षा, वैद्यकीय मदत, चौकशी आणि तक्रारींसाठी एकच क्रमांक.
• रेलमदद: railmadad.indianrailways.gov.in या संकेतस्थळावर किंवा रेलवन ॲपमधून तक्रार नोंदवता येते.
• स्थानकावर: आरपीएफ जवान, नेमलेले रेल्वे कर्मचारी किंवा चौकशी खिडकीशी संपर्क साधा.

माहिती स्रोत: पुढारी (पार्सल विभागाशेजारी मंडप, १८ ऑक्टोबर); नवराष्ट्र (प्रतीक्षा क्षेत्राचा आकार, २० ऑक्टोबर); नवराष्ट्र (होल्डिंग झोन आणि फलाट तिकीट, २२ ऑक्टोबर); प्रहार (स्थानकावरील व्यवस्था, २२ ऑक्टोबर); फ्री प्रेस जर्नल (२०२५ मधील फलाट तिकीट निर्बंध); द ब्रिज क्रॉनिकल (पुणे, हडपसर, खडकीहून २५६ फेऱ्या, १२ ऑक्टोबर); पुणेकर न्यूज (हडपसर-मुझफ्फरपूर गाड्या, १७ ऑक्टोबर); पाटणा प्रेस (हडपसर-मुझफ्फरपूर गाड्या, १९ ऑक्टोबर); द्रिक पंचांग (छठपूजा २०२६, पुणे); रेलमदद (भारतीय रेल्वे)

हेही वाचा: दिवाळीसाठी विशेष रेल्वेगाड्या आणि एसटीच्या जादा बस; दिवाळी २०२६: सर्व तारखा आणि मुहूर्त