‘हर घर भगवा’: नाशिक-त्र्यंबकेश्वरमध्ये रविवार २५ ऑक्टोबरपासून घरांवर एक लाख भगवे ध्वज लावण्याचे अभियान; ३१ ऑक्टोबरच्या ध्वजारोहणाची पार्श्वभूमी

नाशिक-त्र्यंबकेश्वर सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या ३१ ऑक्टोबरच्या ध्वजारोहणाआधी दोन्ही शहरांतील घरांवर मिळून एक लाख भगवे ध्वज फडकवण्याचे ‘हर घर भगवा’ अभियान रविवार, २५ ऑक्टोबरला, कोजागरी पौर्णिमेला सुरू होत आहे. सकाळ आणि प्रहारच्या वृत्तानुसार हे अभियान कुंभमेळामंत्री आणि नाशिकचे पालकमंत्री गिरीश महाजन यांच्या संकल्पनेतून राबवले जात आहे, आणि ध्वज घरोघरी पोहोचवण्याचे काम भाजप व शिवसेनेच्या (शिंदे गट) बूथप्रमुखांकडे सोपवण्यात आले आहे.

अभियान एका नजरेत

• सुरुवात: रविवार, २५ ऑक्टोबर २०२६ (कोजागरी पौर्णिमा). अभियान कोणत्या तारखेपर्यंत चालेल, हे वृत्तांमध्ये दिलेले नाही.
• उद्दिष्ट: एकूण १,००,००० ध्वज; त्यापैकी नाशिक शहरात सुमारे ७५,००० आणि त्र्यंबकेश्वरमध्ये २५,०००.
• नागरिकांना आवाहन: आपल्या घरावर भगवा ध्वज लावावा.
• ध्वज कुठून येत आहेत: नाशिकसोबतच इंदूर, धुळे, जळगाव आणि अहिल्यानगर येथे ध्वज तयार करून पाठवण्याची व्यवस्था झाली असून पहिले ध्वज नाशिकला पोहोचले आहेत (प्रहार, सकाळ, फ्री प्रेस जर्नल).
• जोडलेला सोहळा: शनिवार, ३१ ऑक्टोबर, दुपारी १२.०२ वाजता नाशिकच्या पंचवटीतील रामकुंड (रामतीर्थ) आणि त्र्यंबकेश्वरचे कुशावर्त तीर्थ येथे एकाच वेळी ध्वजारोहण.

अभियान कोणाचे?

शासकीय नोंदीत या उपक्रमाचा उल्लेख एकदाच आढळतो. १६ ऑक्टोबरला नाशिक जिल्हाधिकारी कार्यालयात ध्वजारोहण सोहळ्याच्या तयारीचा आढावा घेताना पालकमंत्री महाजन यांनी ‘हर घर भगवा ध्वज’ उपक्रमासाठी सामाजिक संस्था, संघटना आणि नागरिकांची मदत घेण्याचे निर्देश दिले, असे राज्याच्या माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालयाने (महासंवाद) प्रसिद्ध केलेल्या वृत्तात म्हटले आहे.

प्रत्यक्ष अंमलबजावणीची माहिती वृत्तपत्रांमधून समोर आली आहे. सकाळ, प्रहार आणि फ्री प्रेस जर्नलनुसार नाशिक शहरात भाजपचे १,०४७ आणि शिवसेनेचे (शिंदे गट) सुमारे १,००० बूथप्रमुख, असे दोन हजारांहून अधिक कार्यकर्ते हे काम करणार आहेत. शहरातील आमदार आणि नगरसेवक त्यांना मार्गदर्शन करतील, आणि भागनिहाय ध्वज वाटप व लोकांशी संपर्क त्यांच्यामार्फत होईल, असे प्रहारने म्हटले आहे.

कुंभमेळा प्राधिकरण, जिल्हा प्रशासन, नाशिक महापालिका किंवा त्र्यंबकेश्वर नगर परिषदेने ध्वज वाटपासंबंधी काढलेली सूचना किंवा आदेश आम्हाला आढळला नाही. त्र्यंबकेश्वरमधील २५,००० ध्वज कोणामार्फत वाटले जातील, हेही वृत्तांमधून स्पष्ट होत नाही.

महाजन काय म्हणाले

“भगवा ध्वज हा आपल्या संस्कृती आणि धर्माचे प्रतीक आहे. प्रत्येक नागरिकाने आपल्या घरावर भगवा ध्वज लावून या ऐतिहासिक सोहळ्यात सहभागी व्हावे,” असे आवाहन महाजन यांनी केल्याचे सकाळने दिले आहे. कुंभमेळ्याच्या स्वागतासाठी एक लाख ध्वजांतून नाशिकमध्ये उत्सवी वातावरण तयार व्हावे, हा या उपक्रमामागचा हेतू असल्याचे त्यांनी सांगितल्याचे प्रहार आणि फ्री प्रेस जर्नलने म्हटले आहे.

३१ ऑक्टोबरच्या ध्वजारोहणाशी संबंध

सिंहस्थ कुंभमेळ्याचा औपचारिक प्रारंभ ध्वजारोहणाने होतो. यंदा तो ३१ ऑक्टोबरला दुपारी १२.०२ वाजता रामकुंड आणि कुशावर्त येथे एकाच वेळी होईल, अशी माहिती महाजन यांनी १९ सप्टेंबरला दिली होती (सकाळ). ‘हर घर भगवा’ अभियान याच सोहळ्याच्या निमित्ताने आखण्यात आल्याचे सकाळ आणि प्रहारने म्हटले आहे.

• मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखालील शिष्टमंडळाने २१ ऑक्टोबरला राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांना या सोहळ्याचे औपचारिक निमंत्रण दिले (महासंवाद).
• त्याच दिवशी गोदा आरती, कुंभमेळा प्राधिकरणाच्या संकेतस्थळाचे उद्घाटन, कुंभमेळा गीत, कॉफी टेबल बुक आणि टपाल तिकीट यांचे कार्यक्रमही नियोजित आहेत (महासंवाद).
• सोहळ्याच्या निमित्ताने ग्राम प्रदक्षिणा, सायंकाळची आरती आणि शंखनाद यांचे नियोजन सुरू आहे; शंखनादातून गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्ड करण्याच्या प्रस्तावित उपक्रमाचाही आढावा घेण्यात आला (महासंवाद). ३० ऑक्टोबरला शोभायात्रा आणि ग्राम परिक्रमेची तयारी असल्याचे नवभारतने म्हटले आहे.

नागरिकांसाठी उपयुक्त

• हे मंत्र्यांनी नागरिकांना केलेले आवाहन आहे. घरावर ध्वज लावणे बंधनकारक करणारा कोणताही आदेश असल्याचे वृत्त नाही.
• ध्वज कुठे मिळेल, तो विनामूल्य आहे का, आणि त्याचा आकार किती, याबाबत अधिकृत माहिती अद्याप जाहीर झालेली नाही. वृत्तांनुसार ध्वज बूथप्रमुखांमार्फत भागाभागात पोहोचवले जाणार आहेत.
• गच्ची, खिडकी किंवा बाल्कनीत ध्वज लावत असाल तर काठी घट्ट बांधा आणि ती विजेच्या तारांपासून दूर ठेवा.
• जिल्हाधिकारी आयुष प्रसाद यांच्या माहितीनुसार ३१ ऑक्टोबरला त्र्यंबकेश्वर मंदिर खुले राहील, मात्र गर्दी नियंत्रणासाठी केवळ ३,००० पासधारकांनाच दर्शनासाठी सोडले जाईल (सकाळ).
• सोहळ्यासाठी अतिमहत्त्वाच्या व्यक्तींची सुरक्षा, वाहनतळ आणि वाहतुकीचे नियोजन सुरू आहे (महासंवाद). ३० आणि ३१ ऑक्टोबरला नाशिक किंवा त्र्यंबकेश्वरला जाण्याआधी पोलीस आणि जिल्हा प्रशासनाच्या सूचना पाहा.

माहिती स्रोत: महासंवाद (ध्वजारोहण तयारी आढावा बैठक, १६ ऑक्टोबर २०२६); महासंवाद (राष्ट्रपतींना निमंत्रण, २१ ऑक्टोबर २०२६); सकाळ (हर घर भगवा अभियान); प्रहार; फ्री प्रेस जर्नल; नवभारत (हर घर भगवा); नवभारत (ध्वजारोहण तयारी); सकाळ (ध्वजारोहणाचा मुहूर्त); सकाळ (त्र्यंबकेश्वर मंदिर ३१ ऑक्टोबरला)