एमबीबीएस प्रथम वर्षात अडकलेल्यांना पाचवी संधी: २०१९-२० पासूनच्या बॅचना एक अतिरिक्त प्रयत्न; अटी काय, विद्यार्थ्यांनी काय करावे?

एमबीबीएसच्या प्रथम वर्षाची परीक्षा चार प्रयत्नांनंतरही उत्तीर्ण न होऊ शकलेल्या विद्यार्थ्यांना आणखी एक संधी मिळणार आहे. शैक्षणिक वर्ष २०१९-२० आणि त्यानंतर प्रवेश घेतलेल्या पात्र विद्यार्थ्यांना फर्स्ट प्रोफेशनल एमबीबीएस परीक्षेसाठी नियमित चार प्रयत्नांशिवाय एक 'मर्सी अटेम्प्ट' म्हणजे दयेची संधी देण्याचा निर्णय राष्ट्रीय वैद्यकीय आयोगाने (एनएमसी) घेतला आहे. हा निर्णय देशभरातील वैद्यकीय महाविद्यालयांना लागू आहे. महाराष्ट्रात नाशिकच्या महाराष्ट्र आरोग्य विज्ञान विद्यापीठाने (एमयूएचएस) यासाठी आयोगाकडे पाठपुरावा केल्याचे विद्यापीठाने सांगितले आहे.

निर्णय थोडक्यात

• कोणासाठी: शैक्षणिक वर्ष २०१९-२० आणि त्यानंतर एमबीबीएसला प्रवेश घेतलेले विद्यार्थी
• कोणती परीक्षा: फर्स्ट प्रोफेशनल एमबीबीएस (प्रथम वर्ष)
• किती प्रयत्न: नियमित ४ अधिक १ अतिरिक्त, म्हणजे कमाल ५
• निर्णय कधी: आयोगाची १८वी बैठक, २३ सप्टेंबर २०२६
• अधिकृत सूचना: आयोगाच्या पदवी वैद्यकीय शिक्षण मंडळाची (यूजीएमईबी) सार्वजनिक सूचना, १५ ऑक्टोबर २०२६
• स्वरूप: एकदाच दिली जाणारी संक्रमणकालीन सवलत; पुढील बॅचसाठी हा पायंडा मानला जाणार नाही

पात्रतेच्या अटी

• प्रथम वर्ष पूर्ण करण्यासाठी असलेली चार वर्षांची मुदत उलटून गेली असली तरी ही संधी मिळेल.
• मात्र विद्यार्थ्याचा प्रवेश अजूनही वैध हवा आणि संबंधित विद्यापीठाने किंवा महाविद्यालयाने तो रद्द केलेला नसावा.
• आयोगाच्या आधीच्या निर्णयानुसार किंवा न्यायालयाच्या आदेशाने एक मर्सी अटेम्प्ट आधीच घेऊन पाचही प्रयत्न संपवलेल्या विद्यार्थ्यांना आणखी संधी मिळणार नाही. म्हणजे कोणालाही सहावा प्रयत्न नाही.
• अनिवार्य फिरती इंटर्नशिप (सीआरएमआय) धरून संपूर्ण एमबीबीएस अभ्यासक्रम प्रवेशाच्या तारखेपासून १० वर्षांत पूर्ण करणे बंधनकारक आहे. अतिरिक्त प्रयत्न मिळाला म्हणून ही कमाल मुदत वाढणार नाही.

हा निर्णय का?

आयोगाच्या सूचनेनुसार, विद्यार्थी, विद्यापीठे आणि इतर संबंधित घटकांनी अतिरिक्त प्रयत्नाची मागणी करणारी निवेदने आयोगाकडे पाठवली होती. कोविड-१९ च्या काळात शिक्षणात आलेला खंड, आरोग्याच्या तक्रारी आणि वैयक्तिक अडचणी ही कारणे त्यात मांडली होती. २०१९-२० आणि २०२०-२१ मध्ये प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना आयोगाने याआधी एकदा मर्सी अटेम्प्ट दिला होता, त्याचाही विचार यावेळी झाला.

ई-सकाळ आणि प्रहारमधील वृत्तांनुसार, एमयूएचएसचे कुलगुरू डॉ. व्यंकट गिते यांनी सांगितले की आरोग्याच्या समस्या, वैयक्तिक अडचणी आणि अपवादात्मक परिस्थितीमुळे अनेक विद्यार्थ्यांना ही परीक्षा उत्तीर्ण करता आली नाही. त्यामुळे विद्यापीठाने आयोगाकडे अतिरिक्त संधीची विनंती केली होती. या संधीमुळे विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक नुकसान टळेल आणि त्यांच्यावरील मानसिक ताण व आर्थिक भार हलका होईल, असे कुलगुरूंनी नमूद केले. विद्यापीठ प्रशासनाने आयोगाकडे सातत्याने पाठपुरावा केला, असे कुलसचिव डॉ. राजेंद्र बंगाळ यांनी सांगितले.

परीक्षा कधी, अर्ज आणि शुल्क किती?

ही अतिरिक्त परीक्षा कोणत्या सत्रात होईल, परीक्षा अर्ज कधी भरायचा आणि त्यासाठी शुल्क किती, याचा उल्लेख आयोगाच्या सार्वजनिक सूचनेत नाही. विद्यापीठाच्या निर्णयाबाबत आतापर्यंत प्रसिद्ध झालेल्या माहितीतही वेळापत्रक, अर्जाच्या तारखा किंवा निकालाची वेळ दिलेली नाही. आयोगाने सर्व विद्यापीठे आणि वैद्यकीय महाविद्यालयांना पात्र प्रकरणे या निर्णयानुसार हाताळण्यास सांगितले आहे. त्यामुळे तारखांसाठी विद्यापीठाच्या अधिकृत सूचनेची वाट पाहावी लागेल.

विद्यार्थ्यांनी आता काय करावे?

• आपला प्रवेश कोणत्या शैक्षणिक वर्षाचा आहे आणि प्रथम वर्षाचे किती प्रयत्न झाले, याची नोंद महाविद्यालयाच्या परीक्षा विभागाकडून तपासून घ्या.
• कोविडकाळातील सवलतीत किंवा न्यायालयाच्या आदेशाने पाचवा प्रयत्न आधीच दिला असल्यास ही नवी सवलत लागू होत नाही, हे लक्षात ठेवा.
• प्रवेशापासूनच्या १० वर्षांच्या मुदतीत किती काळ उरला आहे, याचा हिशेब करून पुढील अभ्यासाचे नियोजन करा.
• परीक्षा अर्ज, शुल्क आणि वेळापत्रकासाठी महाविद्यालयाच्या सूचना फलकावर आणि muhs.ac.in या विद्यापीठाच्या संकेतस्थळावर लक्ष ठेवा.
• अटी नीट समजून घेण्यासाठी आयोगाची मूळ सार्वजनिक सूचना (क्र. N-U013(21)/1/2026-UGMEB-NMC) वाचा.

माहिती स्रोत: राष्ट्रीय वैद्यकीय आयोग, सार्वजनिक सूचना, १५ ऑक्टोबर २०२६ (मेडिकल डायलॉग्सवरील प्रत, पीडीएफ); ई-सकाळ (नाशिक); ई-सकाळ (पुणे); प्रहार; मेडिकल डायलॉग्स; द ट्रिब्यून